Ο χαιρετισμός του πάπα Φραγκίσκου προς το διαπιστευμένο στην Αγία Έδρα Διπλωματικό Σώμα

Published on: 11 Ιανουαρίου 2019

Filled Under: Εξωτερικές Ειδήσεις

Views: 151

Tags: , ,

Σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας για την Ειρήνη, της Στοκχόλμης, του πιο έγκυρου παρατηρητηρίου στον τομέα αυτό, ο όγκος των διεθνών μεταφορών όπλων αυξήθηκε κατά 10% μεταξύ του 2008 και του 2017, αγγίζοντας το υψηλότερο επίπεδό τους από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Οι πέντε μεγαλύτεροι προμηθευτές όπλων από το 2013 ως το 2017 ήταν οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Γαλλία, η Γερμανία και η Κίνα. Όλες μαζί αντιπροσωπεύουν τον 74% του συνολικού όγκου των εξαγωγών όπλων. Από το 1950 έως σήμερα, οι ΗΠΑ και η Ρωσία είναι μακράν οι μεγαλύτεροι προμηθευτές όπλων στην αγορά της διεθνούς άμυνας.

Η Αγία Έδρα διατηρεί διπλωματικούς δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Κυρίαρχο Στρατιωτικό Τάγμα της Μάλτας και είναι μόνιμος παρατηρητής στις κύριες διεθνείς κυβερνητικές οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Εθνών (στη Γενεύη και στη Νέα Υόρκη) και στον Οργανισμό για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη. Δεν διατηρεί διπλωματικές σχέσεις με 12 κράτη: Αφγανιστάν, Μπουτάν, Μπρουνέι, Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, Κομόρες, Λάος, Μαλδίβες, Βόρειο Κορέα, Ομάν, Σαουδική Αραβία, Σομαλία και Τουβαλού, ωστόσο διατηρεί αποστολικούς αντιπροσώπους στην Καθολική κοινότητα τεσσάρων από αυτές – το Μπρουνέι, τις Κομόρες, το Λάος και τη Σομαλία.

Στον παραδοσιακό χαιρετισμό του προς τους διπλωμάτες των 183 χωρών που διατηρούν διπλωματικές σχέσεις με την Αγία Έδρα, ο πάπας Φραγκίσκος προειδοποίησε ότι η άνοδος του εθνικισμού και η αποδυνάμωση της πολύπλευρης προσέγγισης στην επίλυση προβλημάτων είναι, μεταξύ άλλων, από τις σοβαρότερες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει σήμερα ο κόσμος. Στον χαιρετισμό του, κατήγγειλε μια νέα κούρσα εξοπλισμών, ιδιαίτερα μεταξύ κρατών που έχουν πυρηνικά όπλα, και τόνισε την επείγουσα ανάγκη για μια ενοποιημένη, παγκόσμια απάντηση στην κλιματική αλλαγή και την μεταναστευτική κρίση. Έκανε έκκληση στην διεθνή κοινότητα να βάλει τέλος στις συγκρούσεις στη Συρία και κατήγγειλε τις απόπειρες αναζωπύρωσης της εχθρότητας χριστιανών και μουσουλμάνων στη Μέση Ανατολή.

Ο ετήσιος χαιρετισμός του προς το Διπλωματικό Σώμα που είναι διαπιστευμένο στην Αγία Έδρα, θεωρείται ο σημαντικότερος της χρονιάς σε γεωπολιτικούς όρους. Παρακολουθείται στενά από πολλά κράτη στον κόσμο, εξαιτίας του ηθικού κύρους του Πάπα και του διπλωματικού ρόλου της Αγίας Έδρας (βλ. τεύχος αρ. 1109 του περιοδικού «Ανοιχτοί Ορίζοντες»). Στην ομιλία του ο πάπας Φραγκίσκος προσέφερε μια γενική εικόνα του τρόπου που ο ίδιος και η Αγία Έδρα κατανοούν την παγκόσμια κατάσταση σήμερα, και για πρώτη φορά μίλησε για το σκάνδαλο σεξουαλικής κακοποίησης στους κόλπους της Καθολικής Εκκλησίας.

Υπενθύμισε ότι η σύγχρονη πολύπλευρη διπλωματία, «με την οποία τα κράτη προσπαθούν να απομακρύνουν τις αμοιβαίες σχέσεις τους από τη νοοτροπία της κυριαρχίας, που οδηγεί στον πόλεμο», ξεκίνησε με την καθιέρωση της Κοινωνίας των Εθνών τον Ιούνιο του 1919, αλλά ότι οι δυσκολίες που αντιμετώπισε εκείνο το πείραμα στην παγκόσμια διακυβέρνηση, οδήγησε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Παρόλα αυτά, προετοίμασε το έδαφος για την ίδρυση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών το 1945, ο οποίος, παρά «τις δυσκολίες και τα εμπόδια», εξακολουθεί να παρέχει «μια ευκαιρία στα έθνη να συναντιούνται και να αναζητούν κοινές λύσεις» σε προβλήματα.

Ο πάπας Φραγκίσκος υπενθύμισε στους πρέσβεις και τις κυβερνήσεις που εκπροσωπούν ότι «μια απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία της πολύπλευρης διπλωματίας είναι η καλή θέληση και η καλή πίστη των μερών, η ετοιμότητά τους να αντιμετωπίσουν δίκαια και τίμια το ένα το άλλο, και η ανοιχτότητά τους να δεχθούν τους αναπόφευκτους συμβιβασμούς που προκύπτουν από τις αντιπαραθέσεις». Αλλά, «όποτε έστω και ένα από αυτά τα στοιχεία λείπει, το αποτέλεσμα είναι η αναζήτηση μονόπλευρων λύσεων και, εν τέλει, η κυριαρχία του ισχυρού επί του ανίσχυρου».

Υπενθύμισε ότι και Κοινωνία των Εθνών απέτυχε ακριβώς γι’ αυτούς τους λόγους, και υπογράμμισε με λύπη ότι «οι ίδιες συμπεριφορές απειλούν την σταθερότητα των μεγαλύτερων διεθνών οργανισμών» σήμερα.

«Η επανεμφάνιση ορισμένων λαϊκιστικών και εθνικιστικών τάσεων σήμερα, προοδευτικά αποδυναμώνει το πολύπλευρο σύστημα», συνέχισε ο Πάπας, «με αποτέλεσμα μια γενική έλλειψη εμπιστοσύνης, μια κρίση αξιοπιστίας στην διεθνή πολιτική ζωή και μια σταδιακή περιθωριοποίηση των πιο ευάλωτων μελών της οικογένειας των εθνών».

Ανέφερε, επίσης, ότι ο άγιος πάπας Παύλος ΣΤ΄, σε μια ομιλία στα Ηνωμένα Έθνη το 1965, που έμεινε στην ιστορία, πρότεινε τέσσερα χαρακτηριστικά της πολυπλευρικότητας που προστατεύουν την ανθρωπότητα και προωθούν την ειρήνη.

Το πρώτο τόνιζε «την πρωτοκαθεδρία της δικαιοσύνης και του δικαίου» στις σχέσεις μεταξύ των εθνών. «Είναι ανησυχητικό», είπε ο πάπας Φραγκίσκος, «να βλέπουμε την επανεμφάνιση τάσεων επιβολής και αναζήτησης ατομικών εθνικών συμφερόντων χωρίς την προσφυγή στα εργαλεία που προσφέρει το διεθνές δίκαιο για την επίλυση διενέξεων και τη διασφάλιση ότι η δικαιοσύνη γίνεται σεβαστή, ακόμη και μέσω διεθνών δικαστηρίων».

Υπογράμμισε τη σπουδαιότητα του «σεβασμού για το δίκαιο και τη δικαιοσύνη τόσο στις εθνικές κοινότητες όσο και στη διεθνή κοινότητα» και το γεγονός ότι «αντιδραστικές, συναισθηματικές και βεβιασμένες λύσεις» από τους πολιτικούς ηγέτες «μπορεί να κερδίζουν βραχυπρόθεσμη συναίνεση, αλλά μετά βεβαιότητας δεν πρόκειται να βοηθήσουν στην επίλυση βαθύτερων προβλημάτων. Μάλιστα, θα τα επιδεινώσουν».

Ένα δεύτερο ευεργετικό χαρακτηριστικό της πολυπλευρικότητας είναι η «υπεράσπιση των πιο ευάλωτων», ανέφερε ο Πάπας, παραθέτοντας τις προσπάθειες της Εκκλησίας να βοηθήσει ανθρώπους που υποφέρουν στην ανατολική Ουκρανία εξαιτίας «της σύγκρουσης που διαρκεί πέντε χρόνια μέχρι σήμερα, και που πρόσφατα έχει ανησυχητικές εξελίξεις στη Μαύρη Θάλασσα».

Όπως είπε, «η Εκκλησία αγωνίζεται για να ενθαρρύνει, ευθέως ή εμμέσως, ειρηνικές οδούς επίλυσης της σύγκρουσης, δρόμους που σέβονται την δικαιοσύνη και το δίκαιο, καθώς και το διεθνές δίκαιο, γεγονός που αποτελεί τη βάση της ασφάλειας και της συνύπαρξης σε ολόκληρη την περιοχή».

Για μία ακόμη φορά έκανε έκκληση στην διεθνή κοινότητα «να προωθήσει μια πολιτική λύση» στις συγκρούσεις στη Συρία και «να τερματίσει τις παραβιάσεις του ανθρωπιστικού δικαίου, οι οποίες προκαλούν ανείπωτο πόνο στους πολίτες, ιδιαίτερα στις γυναίκες και στα παιδιά, και χτυπούν βασικές δομές όπως νοσοκομεία, σχολεία και στρατόπεδα προσφύγων, καθώς και θρησκευτικά κτίρια». Επαίνεσε την Ιορδανία, τον Λίβανο και Ευρωπαϊκές χώρες που προσφέρουν καταφύγιο σε Συρίους που έχουν εξαναγκαστεί σε φυγή.

Εξέφρασε τη λύπη του που «τα τελευταία χρόνια, η Συρία και γενικότερα ολόκληρη η Μέση Ανατολή έχουν γίνει πεδίο μάχης για πολλά συγκρουόμενα συμφέροντα» και είπε ότι «εκτός από τις κυρίως πολιτικές και στρατιωτικές στη φύση τους απόπειρες, δεν πρέπει να παραβλέπουμε τις απόπειρες υπόθαλψης εχθρότητας μεταξύ μουσουλμάνων και χριστιανών». Αναφέροντας τα δεινά του χριστιανικού πληθυσμού στη Μέση Ανατολή, είπε ότι «είναι εξαιρετικά σημαντικό οι χριστιανοί να έχουν μια θέση στο μέλλον της περιοχής» και περιέγραψε τις επικείμενες επισκέψεις του στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μαρόκο ως «σημαντικές ευκαιρίες για την πρόοδο του διαθρησκειακού διαλόγου και της αμοιβαίας κατανόησης».

Ο πάπας Φραγκίσκος έκανε έκκληση στην διεθνή κοινότητα «να υποστηρίξει όχι μόνο τους πρόσφυγες, αλλά και τους μετανάστες» και «να παράσχει αρωγή σε όλους όσοι εξαναγκάζονται να εγκαταλείψουν τη χώρα τους λόγω της μάστιγας της φτώχειας και των διαφόρων μορφών βίας και διωγμού, καθώς και φυσικών καταστροφών και κλιματικών ανισορροπιών, και να διευκολύνει μέτρα που έχουν ως στόχο να επιτρέψουν την κοινωνική ενσωμάτωσή τους στις χώρες υποδοχής».

Είπε στους πρέσβεις ότι «η πρόκληση της μετανάστευσης δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με νοοτροπία βίας και αδιαφορίας, ούτε και με την προσφορά μεροληπτικών λύσεων» και χαιρέτισε την έγκριση των δύο Παγκόσμιων Συμφωνιών για τους «Πρόσφυγες» και για την «ασφαλή και τακτική μετανάστευση», που συνήφθησαν τον Δεκέμβριο σε ένα συνέδριο των Ηνωμένων Εθνών στο Μαρακές.

Μίλησε για τον Γολγοθά των μεταναστών και προσφύγων από τη Βενεζουέλα και για την ανάγκη οικοδόμησης της ειρήνης στην περιοχή με «θεσμικά μέσα». Εγκωμίασε την Κολομβία που παρείχε φιλοξενία σε τόσους μετανάστες από τη Βενεζουέλα και συνέχισε μιλώντας για άλλες ευαίσθητες ομάδες: τους νέους, τα παιδιά, τις γυναίκες και τους εργάτες. Στο πλαίσιο αυτό, ανέφερε την σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων, «ένα από τα χειρότερα και απεχθέστερα εγκλήματα που θα μπορούσε να συλλάβει ο ανθρώπινος νους», καθώς «τέτοια κακοποίηση αφαιρεί με αδυσώπητο τρόπο ό,τι καλύτερο έχει να προσφέρει η ζωή στα αθώα παιδιά και προκαλεί ανεπανόρθωτη ζημιά για το υπόλοιπο της ζωής».

Διαβεβαίωση τους πρέσβεις ότι «η Αγία Έδρα και η Εκκλησία ως σύνολο εργάζονται για την καταπολέμηση και πρόληψη αυτών των εγκλημάτων και της αποσιώπησής τους, προκειμένου να εξακριβώσει την αλήθεια των γεγονότων που εμπλέκουν κληρικούς και να αποδώσει δικαιοσύνη στους ανηλίκους που έχουν υποφέρει από τη σεξουαλική βία, η οποία επιβαρύνεται από την κατάχρηση εξουσίας και συνειδήσεως». Επιπλέον η συνάντησή του με τις επισκοπές ολόκληρου του κόσμου τον ερχόμενο Φεβρουάριο είναι ένα επιπλέον βήμα στις προσπάθειες της Εκκλησίας να ρίξουν φως στα γεγονότα και να απαλύνουν τις πληγές που προκάλεσαν αυτά τα εγκλήματα».

Μίλησε ακόμη κατά «της αύξησης της βίας κατά των γυναικών» και ανέφερε ότι «υπάρχει επείγουσα ανάγκη να αποκατασταθούν ορθές και ισορροπημένες μορφές σχέσεων, βασισμένες στον σεβασμό και την αμοιβαία αναγνώριση». Ταυτόχρονα, «η προώθηση ορισμένων μορφών μη διαφοροποίησης των δύο φύλων απειλεί την ίδια την ουσία του να είναι κανείς άνδρας και γυναίκα».

Τέλος, αναφέροντας τον τρίτο τρόπο με τον οποίο η πολυπλευρικότητα μπορεί να προστατεύσει την ανθρωπότητα, ο πάπας Φραγκίσκος τόνισε το σημαντικό ρόλο των Ηνωμένων Εθνών ως «γέφυρας μεταξύ ανθρώπων και οικοδόμων της ειρήνης».

Σε αυτό το πλαίσιο, χαιρέτισε «την ιστορική συμφωνία» μεταξύ Αιθιοπίας και Ερυθραίας που τερμάτισε την εικοσαετή σύγκρουση, την πρόσφατη συμφωνία μεταξύ των ηγετών του Νοτίου Σουδάν και τα «θετικά σημεία» ειρήνης στην κορεατική χερσόνησο. Παράλληλα, εξέφρασε την ανησυχία του για την κατάσταση στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και είπε ότι ο σεβασμός για τα αποτελέσματα των πρόσφατων εκλογών είναι το κλειδί για την ειρήνη. Εξέφρασε, επίσης, ανησυχία για την «φονταμενταλιστική βία» στο Μαλί, το Νίγηρα και τη Νιγηρία.

Για ακόμη μια φορά έκανε έκκληση στην διεθνή κοινότητα να βοηθήσει τους Ισραηλινούς και τους Παλαιστινίους να έλθουν σε συμφωνία για μια λύση δύο κρατών και να κατορθώσει μια διαρκή ειρήνη. Έκανε έκκληση για μια «ενοποιημένη δέσμευση» από την διεθνή κοινότητα για την αποκατάσταση της ειρήνης στην Υεμένη και το Ιράκ.
Στο τελευταίο μέρος της ομιλίας του, ο πάπας Φραγκίσκος επικεντρώθηκε σε «ένα τέταρτο στοιχείο» της πολύπλευρης διπλωματίας: «στην αναθεώρηση της κοινής μας μοίρας», ιδιαιτέρως σε σχέση με την κούρσα εξοπλισμών και την κλιματική αλλαγή.

Εξέφρασε τη λύπη του για το γεγονός ότι «όχι μόνο φαίνεται ανίκητο το εμπόριο όπλων, αλλά και υπάρχει πράγματι μια ευρέως διαδεδομένη και αυξανόμενη προσφυγή στα όπλα, τόσο από πλευράς ατόμων, όσο και από πλευράς κρατών». Επιπλέον, ο πάπας Φραγκίσκος εξέφρασε ιδιαίτερη ανησυχία για «το γεγονός ότι ο πυρηνικός αφοπλισμός, που επιδιώχθηκε μερικώς τις τελευταίες δεκαετίες, ενδίδει στην αναζήτηση νέων, πιο εκλεπτυσμένων και καταστροφικών όπλων». Ανέφερε ξανά ότι σε ένα διεθνές συνέδριο για τον αφοπλισμό που έλαβε χώρα τον Νοέμβριο του 2017 στο Βατικανό, είχε αναφέρει ότι «δεν μπορούμε να αποτύχουμε να είμαστε αυθεντικά ανήσυχοι για τις καταστροφικές ανθρωπιστικές και περιβαλλοντικές συνέπειες οποιασδήποτε χρήσης πυρηνικών συσκευών. Εάν λάβουμε υπόψη μας και τον κίνδυνο μιας τυχαίας έκρηξης, η απειλή της χρήσης τους, καθώς και της ίδιας της κατοχής του, πρέπει να καταδικαστεί σθεναρά». Είναι «ανήθικη» η κατοχή αυτών των όπλων και «οι διεθνείς σχέσεις δεν μπορούν να είναι δέσμιες της στρατιωτικής ισχύος, του αμοιβαίου εκφοβισμού και της επίδειξης αποθεμάτων όπλων».

Έπειτα, αναφερόμενος στην ανάγκη «να αναθεωρήσουμε τη σχέση μας με τον πλανήτη», ο πάπας Φραγκίσκος υπενθύμισε ότι και φέτος «έχουν πλήξει τους κατοίκους διαφόρων περιοχών της Αμερικής και της Νοτιοανατολικής Ασίας μια τεράστια αγωνία και πόνος, που προκαλούν οι πλημμύρες, οι καταρρακτώδεις βροχές, οι πυρκαγιές, οι σεισμοί και η ξηρασία». Επομένως, «μεταξύ των ζητημάτων που καλούν επειγόντως σε μια συμφωνία στην παγκόσμια κοινότητα, είναι η μέριμνα για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή». Χαιρέτισε τη συναίνεση που επιτεύχθηκε στην πρόσφατη Διάσκεψη για την Κλιματική Αλλαγή στην Πολωνία, και εξέφρασε την ελπίδα για «μια πιο αποφασιστική δέσμευση εκ μέρους των κρατών για την ενίσχυση της συνεργασίας, προκειμένου να καταπολεμηθεί επειγόντως το ανησυχητικό φαινόμενο του θερμοκηπίου».

Επιμέλεια κειμένου: Ειρήνη Κουτελάκη

Πηγή: Ινστιτούτο Ανθρωπιστικών Επιστημών – Ιησουίτες

Comments are closed.