Γιατί ο Θεός επιτρέπει τέτοιο πόνο;

Published on: 29 Ιουλίου 2018

Filled Under: Αρθρογραφία

Views: 225

Tags:

Πώς να μιλήσει κανείς για την αγάπη του Θεού με πεποίθηση, όταν τόσοι άνθρωποι έχουν βιώσει τόσο πόνο; Μόλις κάηκαν άνθρωποι ζωντανοί, αγκαλιασμένοι, αφήνοντας σπαρακτικά μηνύματα στους οικείους τους. Η καμένη γη στέκεται ως μνημείο φρίκης, ως μάρτυρας τραγικών λαθών αρχών που δεν αναλαμβάνουν καμία ευθύνη για τα συμβάντα, ούτε και δείχνουν αληθινή συμπόνια…

Το βαθύτερο και σκοτεινότερο πρόβλημα στην καρδιά πολλών είναι πώς γίνεται ένας αληθινά στοργικός Θεός να επιτρέπει τέτοια φρικτά συμβάντα. Ενδιαφέρεται καν ο Θεός; Ποιο είναι το νόημα τόσου άσκοπου πόνου; Το ίδιο ερώτημα τίθεται σε όλη την πορεία της ανθρώπινης ιστορίας.

Το βιβλίο του Ιώβ είναι μια παραβολή των αδικιών τις οποίες βιώνουν ακόμη και οι καλοί άνθρωποι, που ρωτάει το ίδιο πράγμα τον Θεό. Αλλά η απάντηση του Θεού στον Ιώβ πετάει την πρόκληση πίσω στον ίδιο τον ερωτώντα: ποιος είσαι εσύ που με τόση ύβρη κρίνεις τα μυστήρια της πλάσης του Θεού; Υπάρχει, βέβαια, κάποια αλήθεια στην απάντηση. Γνωρίζουμε πραγματικά τόσο λίγα για την φύση της ανθρώπινης ύπαρξής μας, την «αθανασία της ψυχής» ή τι σημαίνει πραγματικά η συμμετοχή στη ζωή του Θεού. Οι αντιλήψεις μας για τη δικαιοσύνη μπορούν να εφαρμοστούν στη ζωή όπως την έχουμε γνωρίσει και βιώσει επί γης, πώς λοιπόν μπορούμε να τις εφαρμόσουμε με οποιαδήποτε σχετικότητα στην αιώνια ζωή;

Μπορεί, όμως, το ερώτημα του Ιώβ να απορριφθεί ως ανθρώπινη αλαζονεία; Ή μήπως ερχόμαστε αντιμέτωποι με ένα πρόσωπο του Θεού που φαίνεται εξαιρετικά σκληρό και περήφανο για να μας πείσει για την αγάπη Του;

Ο ανθρώπινος πόνος είναι προφανώς ένα σημαντικό μέρος της δημιουργίας του Θεού όπως τον βιώνουμε στην ανθρώπινη ζωή. Ενώ θα πρέπει να σεβόμαστε την πιθανή έκταση του πόνου που βιώνουν άλλα ζώντα είδη, αποφεύγοντας οποιαδήποτε βίαιη ή σκληρή μεταχείριση, δεν μπορούμε να εξισώσουμε τον δικό τους πόνο με τον ανθρώπινο πόνο, γιατί ο ανθρώπινος πόνος εμπλέκει έναν υψηλό βαθμό διανοητικής κατανόησής του εκ μέρους μας και την ταυτοποίησή του με το κακό. Επειδή βιώνουμε τον πόνο ως σημαντικό μέρος της κοινής κατανόησής μας της θνητότητάς μας, πιθανόν να βιώνουμε πιο έντονα τον πόνο απ’ ό,τι άλλα ζώντα πλάσματα. Από την άλλη πλευρά, πράγματι πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι ένα μεγάλο μέρος της δικής μας απάντησης στον πόνο μπορεί να είναι ενστικτώδης και μη λογική, όπως και εκείνης των πλασμάτων από τα οποία εξελίχθηκε η ανθρώπινη φύση μας. Επομένως χρειάζεται όντως να δεχθούμε ότι οι ενστικτώδεις αντιδράσεις μας απέναντι στον πόνο ίσως δεν είναι ο καλύτερος οδηγός της πραγματικής πνευματικής σημασίας του.

«Ο Θεός είναι εκεί. Να πού είναι.»

Υπάρχει η ιστορία ενός γεγονότος που συνέβη σε ένα στρατόπεδο συγκεντρώσεως κατά το ναζιστικό ολοκαύτωμα, που μπορεί να προσφέρει μια διαφορετική επίγνωση για το νόημα του ανθρώπινου πόνου. Ένα πεινασμένο εβραιόπουλο συνελήφθη και κρεμάστηκε δημοσίως επειδή έκλεψε φαγητό. Βλέποντας το παιδί κρεμασμένο, κάποιος φώναξε απελπισμένα: «Πού είναι ο Θεός σε όλο αυτό;». Και κάποιος άλλος απάντησε απαλά, δείχνοντας το κρεμασμένο αγόρι: «Ο Θεός είναι εκεί. Να πού είναι».

Αυτή είναι μια απάντηση που μπορεί να γίνει κατανοητή με πάνω από έναν τρόπο. Ένας χριστιανός θα μπορούσε να νεύσει καταφατικά, σε μια λυπηρή κατανόηση αυτής της απάντησης, αναγνωρίζοντας την ταύτιση του Χριστού με το νεαρό αγόρι. Δεν απέχει και πολύ από την κραυγή του ίδιου του Χριστού επάνω στο σταυρό, όπως την περιγράφει ο ευαγγελιστής Ματθαίος: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;». Παρόλο που δε μας παρέχει μια πλήρη απάντηση, ο πόνος του Χριστού επάνω στο σταυρό μπορεί να προσφέρει σ’ εμάς, τους χριστιανούς, την πιο βοηθητική ένδειξη για το πού μπορεί να αναζητηθεί η αληθινή απάντηση, η οποία βρίσκεται στην ίδια τη φύση αυτού που αναγνωρίζουμε ως τη λύτρωσή μας από το κακό.

Η σκηνή της σταύρωσης, ιδιαίτερα η φρικτή και μοναχική κραυγή του Χριστού, είναι μια στιγμή που δείχνει τον Ιησού στον πιο ανθρώπινο και στον πιο ευάλωτο πόνο του. Είναι επίσης η στιγμή της αποδοχής από τον Θεό τόσο ολόκληρης της έκτασης της ανθρώπινης κακότητας που προκαλείται από την ανθρωπότητα, όσο και της ίδιας της ταύτισης του Θεού με όλο τον ανθρώπινο πόνο. Είναι η στιγμή της ίδιας της λύτρωσης. Γι’ αυτό και ο ευαγγελιστής Ματθαίος δείχνει το σκοτάδι που καλύπτει ολόκληρο το πρόσωπο της γης. Ως χριστιανοί, χρειάζεται να υπερθέτουμε αυτή την τρομερή σκηνή σε κάθε εμπειρία πόνου, είτε του δικού μας, είτε ίσως ακόμη σημαντικότερα στον πόνο των άλλων, ιδιαίτερα εκείνων που αγαπάμε.

Μπορεί η χριστιανική αγάπη να υπάρξει πραγματικά χωρίς πόνο;

Αλλά γιατί; Για να απαντήσουμε σ’ αυτή την ερώτηση, ξεκινάμε με μια άλλη ερώτηση. Θα μπορούσε στ’ αλήθεια να υπάρξει η χριστιανική αγάπη χωρίς πόνο; Μήπως δε γεννιέται η χριστιανική αγάπη μέσα από την συμπόνια – την εμπειρία του να συν-πονάμε με κάποιον άλλον που τελικά αγαπάμε, ίσως μάλιστα εξαιτίας του βαθμού ευαλωτότητάς του στον πόνο; Και η επόμενη ερώτηση, λοιπόν, θα ήταν: μπορεί η ανθρώπινη ζωή ποτέ να έχει αξία χωρίς αγάπη; Ποιο θα ήταν το νόημα να είμαστε άνθρωποι, αν δεν είναι, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, το να μάθουμε πώς να αγαπάμε; Αυτό το σημείο απεικονίζεται με τη δημόσια απάντηση στις φωτιές που κατέκαψαν γη και περιουσίες και αφαίρεσαν άδικα τη ζωή πολλών. Το ξεχείλισμα συμπαράστασης και αγάπης από ανθρώπους κάθε φυλής, πίστης, εθνικότητας και κοινωνικής προέλευσης υπήρξε αξιοσημείωτη και εκπληκτική μαρτυρία του πανελλήνιου και μη, δημοσίου πνεύματος αλληλεγγύης και ευσπλαχνίας.

Εκείνο που συνιστά τη χριστιανική διδασκαλία μας για την λύτρωση του Χριστού, συχνά ορίζεται με όρους που είναι πολύ αφηρημένοι για να τους κατανοήσουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Αλλά οι απαντήσεις σε αυτά τα δραματικά περιστατικά πόνου, θα πρέπει να μας παρουσιάζουν τουλάχιστον ένα μέρος του χριστιανικού νοήματός τους.

Η συμπόνια φέρνει τη θεραπεία, αλλά είναι πάντοτε κρίμα όταν αυτή πνίγεται στο δημόσιο μίσος που επακολουθεί, στον θυμό και στην επιθυμία για εκδίκηση, αντί για την απλή εκτίμηση της ανάγκης για πραγματική δικαιοσύνη. Το κακό πολύ συχνά γεννάει κι άλλο κακό. Επηρεαζόμαστε τόσο πολύ από τις κραυγές οργής στα μέσα ενημέρωσης, ώστε συχνά αδυνατούμε να δούμε ολόκληρη την εικόνα και να αναγνωρίσουμε την αληθινή προέλευση του κακού.

Του π. Bob Styles, τ.Ι.

Πηγή: Πνευματική Γωνιά – Ιησουίτες

Comments are closed.