15ο Διαχριστιανικό Συμπόσιο Ασίζη (28–30 Αυγούστου 2018)

Published on: 7 Σεπτεμβρίου 2018

Filled Under: Εξωτερικές Ειδήσεις

Views: 270

Tags: ,

Το Φραγκισκανικό Ινστιτούτο Πνευματικότητας του Ποντιφικικού Πανεπιστημίου «Antonianum» της Ρώμης και το Τμήμα Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης συνδιοργάνωσαν το 15ο κατά σειρά Διαχριστιανικό Συμπόσιο στις 28, 29 και 30 Αυγούστου 2018 στην Ασίζη (στην εστία των Πατέρων Καπουκίνων, Domus Laetitiae) της Ιταλίας. Η επιστημονική αυτή συνάντηση που πραγματοποιείται ανά διετία εναλλάξ στην Ιταλία και την Ελλάδα και φέτος είχε ως θέμα της «Η πνευματικότητα ως πρόκληση για τον σημερινό κόσμο». Η προσπάθεια αυτή αποτελεί για τη χώρα μας μία μοναδική επιστημονική και οικουμενική προσπάθεια που αντέχει ως θεσμός τα τελευταία 27 χρόνια.

Το Συμπόσιο ξεκίνησε με τη Θεία Λειτουργία πάνω στον τάφο του Αγίου Φραγκίσκου, στην οποία προέστη ο Αρχιεπίσκοπος π. Ιωάννης Σπιτέρης και στην οποία έλαβαν μέρος όλοι οι σύνεδροι καθολικοί και ορθόδοξοι. Στην συνέχεια έγινε η ξενάγηση στη Βασιλική του Αγίου. Ακολούθως κηρύχτηκε η έναρξη των εργασιών του Συμποσίου το οποίο χαιρέτισαν τόσο η Α.Α. ο Πάπας Φραγκίσκος, όσο και η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος.

Χαιρετισμός του Πάπα Φραγκίσκου στο ΙΕ΄ Διαχριστιανικό Συμπόσιο της Ασίζης

«Προς τον σεβαστό αδελφό Καρδινάλιο Kurt Koch
Πρόεδρο του Ποντιφικικού Συμβουλίου για την Προώθηση της Ενότητας των Χριστιανών

Με χαρά πληροφορήθηκα ότι συνεχίζεται η θεάρεστη πρωτοβουλία της σύγκλησης των Συμποσίων, που διοργανώνουν το Φραγκισκανικό Ινστιτούτο Πνευματικότητας του Ποντιφικικού Πανεπιστημίου Antonianum και το Τμήμα Θεολογίας της ορθόδοξης Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με σκοπό την καλλιέργεια αδελφικών σχέσεων φιλίας και μελέτης μεταξύ καθολικών και ορθοδόξων.

Γι’ αυτό επιθυμώ να απευθύνω τους εγκάρδιους χαιρετισμούς μου στους διοργανωτές, στους εισηγητές και σε όλους τους συμμετέχοντες στο ΙΕ’ Διαχριστιανικό Συμπόσιο, που φέτος θα λάβει χώρα μεταξύ 28 και 30 Αυγούστου 2018 στην Ασίζη, με θέμα «Η πνευματικότητα ως πρόκληση για τον σύγχρονο κόσμο». Το συγκεκριμένο ζήτημα άπτεται κατ’ εξοχήν της σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας, που χαρακτηρίζεται από την εκκοσμίκευση και τον θρησκευτικό φανατισμό. Αν οι γυναίκες και οι άνδρες κάθε ηλικίας δεν βρουν στην Εκκλησία την απάντηση στη δίψα τους  για τον Θεό, αν δεν βρουν «μια πνευματικότητα ικανή να τους θεραπεύει, να τους απελευθερώνει, να τους γεμίζει ζωή και ειρήνη και ταυτόχρονα να τους απευθύνει μια πρόσκληση για αλληλέγγυα κοινωνία και ιεραποστολική γονιμότητα, θα καταλήξουν να εξαπατηθούν από προτάσεις που δεν ανθρωποποιούν ούτε δοξολογούν τον Θεό» (Αποστολική Παραίνεση, H χαρά του Ευαγγελίου, 89). Η θεοκεντρικότητα και η αγάπη για τον πλησίον, κυρίως τον ενδεέστερο, είναι οι άξονες μιας αυθεντικής πνευματικότητας, την οποία οι χριστιανοί της Ανατολής και της Δύσης καλούνται να μαρτυρήσουν με ταπείνωση και παρρησία στον σημερινό κόσμο. Σε αυτή την αποστολή μας φωτίζει και μας στηρίζει το θαυμαστό παράδειγμα τόσων αγίων, οι οποίοι έχοντας αποδεχθεί με πίστη το μήνυμα του Ιησού Χριστού, ενσάρκωσαν αξίες άγνωστες στην κοσμική λογική.

Εμπιστευόμενος τις εργασίες του Συμποσίου στη μεσιτεία των Αγίων Φραγκίσκου και Κλάρας της Ασίζης, σας μνημονεύω στην προσευχή μου και σας στέλνω από τα βάθη της καρδιάς μου την Αποστολική Ευλογία».

Φραγκίσκος
Επίσκοπος Ρώμης
Βατικανό, 25 Ιουλίου 2018.

Ο χαιρετισμός του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου 
στο 15ο Διαχριστιανικό Συμπόσιο που διεξάγεται στην Ασίζη

«Τω Ελλογιμωτάτω κυρίω Παναγιώτη Σκαλτσή, Καθηγητή και Προέδρω του Τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τέκνω της ημών Μετριότητος εν Κυρίω άγαπητω, χάριν και ειρήνην παρά Θεού.

Ασμένως πληροφορηθέντες εκ της από 23ης τρέχοντος μηνός επιστολής της υμετέρας αγαπητης Ελλογιμότητος περί της διοργανώσεως εν Ασσίζη, μεταξύ 28ης και 30ηςΑύγουστου 2018, υπό του υμετέρου Τμήματος Θεολογίας και του Institute Francescano di Spiritualità του Πανεπιστημίου Antonianum της Ρώμης του ΙΕ΄ Διαχριστιανικού Επιστημονικού Συμποσίου με θέμα «Η πνευματικότητα ως πρόκληση για τον σύγχρονο κόσμο», ευχαρίστως αποστέλλομεν υμίν τον παρόντα Πατριαρχικόν χαιρετισμόν, δια να αναγνωσθή κατά την έναρξιν των εργασιών της σημαντικής αύτης διαχριστιανικής θεολογικής συναντήσεως.

Ευρέως ηχοί σήμερον εις τας εκκοσμικευμένας κοινωνίας ο λόγος περί «πνευματικότητος». Ο όρος παραπέμπει εις το ενδιαφέρον και την ενασχόλησιν με θέματα «πνευματικής» νοηματοδοτηςεως της ζωής, εις την προσπάθειαν διαφυγής από τον εγκλωβισμόν εις τον καταναλωτισμόν, εις μεταφυσικάς αναζητήσεις, μυστικιστικάς εμπειρίας και άλλα. Παρατηρείται, όμως, ότι η πνευματικότης αύτη συχνάκις καταλήγει εις «κατάψυξιν της αγάπης», εις μίαν κλειστήν και άκαρπον εσωτερικότητα, αδιάφορον διά την κοινωνικήν διάστασιν της ανθρωπίνης ζωής. Εμφωλεύει η τάσις διασπάσεως της ζωής εις πνευματικήν και κοσμικήν και υποτιμήσεως της ιστορικής πραγματικότητος. Επίσης, η εμπειρία της «άλλης διαστάσεως», μάλλον ενισχύει τον ανθρωπομονισμόν και την αυτοσωτηρικήν στάσιν, καθώς και την αίσθησιν ότι η ανθρωπίνη ψυχή δεν είναι απλώς χώρος βιώσεως, αλλά τόπος γεννήσεως του «πνεύματος».

Ενώπιον τοιούτων τάσεων και συναφών συγχύσεων, η χριστιανική θεολογία καλείται να αποκαλύψη το αληθές νόημα της πνευματικής ζωής επί της βάσεως της βιβλικής και πατερικής θεωρήσεως αύτης. Ο πιστός είναι και καλείται «πνευματικός άνθρωπος» ως μέλος της Εκκλησίας, της «κοινωνίας θεώσεως». Είμεθα πνευματικοί «από της του Πνεύματος ενεργείας», κατά τον Χρυσορρήμονα, ως μέτοχοι της Χάριτος του Τριαδικού Θεού. Χριστιανική πνευματικότης είναι η εν ελευθέρα καταφάσει και αποφάσει αποδοχή του δωρήματος της εν Χριστώ ανακαινίσεως και η δυναμική πορεία εν καινότητι ζωής. Η ου ζητούσα τα εαυτής αγάπη, η πληρότης της καινής και κοινής ελευθερίας, είναι, κατά τον θεορρήμονα Παύλον, ο πρώτος «καρπός του πνεύματος» (πρβλ. Γαλ. ε΄, 22).

Την αυθεντικότητα της πνευματικότητος ενσαρκώνει ο χριστιανικός μοναχισμός, ο οποίος, καθ’ όλην την ιστορικήν πορείαν της Εκκλησίας, απετέλεσε κεντρικόν παράγοντα της ζωής αύτης. Δεν είναι τυχαίον το γεγονός, ότι και σήμερον, εις την εποχήν της εκκοσμικεύσεως, αι ιεραί μοναί αποτελούν πόλον έλξεως, τόπον παραμυθίας και πηγήν ελπίδος δι’ αναριθμήτους ανθρώπους. Αποτελούν επίσης, ως ορθώς παρετηρήθη, και «γέφυραν» μεταξύ Ανατολικού και Δυτικού Χριστιανισμού, εφόσον διασώζεται, ένθεν και ένθεν, το αρχέγονον ασκητικόν και εσχατολογικόν πνεύμα, η εξ ελευθερίας και εν ελευθερία ολική αφιέρωσις εις τον Χριστον, η απροϋπόθετος θυσία του «έχειν» και του «είναι» ημών εν ονόματι του αληθεύειν εν αγάπη, η παραίτησις από το «ατομικόν δικαίωμα» υπέρ των «δικαιωμάτων» του Θεού.

Η αληθής θετική πρόκλησις δια τον σύγχρονον άνθρωπον δεν είναι κατά ταύτα η «πνευματικότης», αλλά η «αγιοπνευματικότης», εν τη οποία «αγάπη Θεού και αδελφών αγάπη, αχώριστα» (Ιωάννης Χρυσόστομος). Όντως, ως ελέχθη προσφυώς και υπό συγχρόνου διαπρεπούς ορθοδόξου θεολόγου, «η φιλοθεΐα και η φιλανθρωπία ανακεφαλαιώνουν και συνοψίζουν όλα τα γνωρίσματα της ορθοδόξου πνευματικότητος». Η γνησία πνευματικότης τροφοδοτείται εκ της θεανθρωπίνης πληρότητος και της εσχαχτολογικής υφής της εκκλησιαστικής ζωής, ως δόγματος, λατρείας, κανονικής λειτουργίας, ασκήσεως, μεταμορφώσεως του κόσμου, διακονίας του ανθρώπου και προγεύσεως των αφάτων αγαθών της Βασιλείας του Θεού.

Με αυτάς τας σκέψεις, επευλογούμεν το παρόν επιστημονικόν Συμπόσιον, ευχόμενοι δε σοφάς εισηγήσεις και καρποφόρους συζητήσεις, επικαλούμεθα επί πάντας τους συνέδρους τον φωτισμόν του Παρακλήτου, του Πνεύματος της σοφίας και της συνέσεως».

Βασικό χαρακτηριστικό αυτών των Συμποσίων, όπως υπήρξε ανέκαθεν επιθυμία των διοργανωτών, είναι να μην αντιμετωπίζουν ακραιφνώς θεολογικά ζητήματα που διχάζουν – συνήθως –  τις δύο χριστιανικές Εκκλησίες, αλλά να αναφέρονται και να προσεγγίζουν θέματα της πνευματικής ζωής, όπως αυτά αναπτύσσονται τόσο στην παράδοση του ανατολικού όσο και του δυτικού χριστιανισμού. Με αυτόν τον τρόπο προσεγγίζεται η κοινή ευαγγελική προέλευση, αλλά και τα στοιχεία που δεν χωρίζουν, αλλά εμπλουτίζουν τις δύο μεγάλες παραδόσεις της Εκκλησίας μας. Αυτή τη φορά αντιμετωπίστηκε ένα πολύ λεπτό και σύγχρονο θέμα που αφορά όλους τους χριστιανούς: το πώς μπορεί ο χριστιανός να τοποθετηθεί και να αντιδράσει μπροστά στο δραματικό φαινόμενο της εκκοσμίκευσης και αποχριστιανοποίησης του δυτικού κόσμου. Όλο το θέμα αντιμετωπίστηκε, όχι απλώς σαν μία διαπίστωση, αλλά σαν μία πρόσκληση και πρόκληση της αυθεντικής ευαγγελικής ζωής σε έναν κόσμο που αν δεν πολεμά, τουλάχιστον περιφρονεί τα ευαγγελικά διδάγματα. Πρόκειται για ένα σοβαρό διακύβευμα, από τη στιγμή που ο πραγματικός χριστιανισμός έχει μετατραπεί σε μειονότητα σε αυτόν τον κόσμο, καθώς όπως ειπώθηκε και στο Συμπόσιο «δεν είναι τοποθετημένος ενάντια στον Θεό, αλλά είναι χωρίς Θεό».

O Αρχιεπίσκοπος π. Ιωάννης Σπιτέρης

Αφού ολοκληρώθηκαν οι χαιρετισμοί, ο Αρχιεπίσκοπος π. Ιωάννης Σπιτέρης πραγματοποίησε την πρώτη εισαγωγική ομιλία με θέμα «οι χριστιανοί σε έναν εκκοσμικευμένο κόσμο». Εκεί αναφέρθηκε και στον λόγο που επελέγη ξανά η Ασίζη για να το φιλοξενήσει. «Βρισκόμαστε στην πόλη του Αγίου Φραγκίσκου, στην Ασίζη. Στην ιστορία της Εκκλησίας ο Φτωχούλης του Θεού, αντιπροσωπεύει, ίσως, το πιο λαμπρό παράδειγμα μιας αληθινής μεταρρύθμισης της Εκκλησίας, σε καιρούς ακόμη πιο δύσκολους από τους δικούς μας, την οποίαν ανέλαβε ένας άνθρωπος που θεωρούσε τον εαυτό του «αμαθή και αγράμματο». Περισσότερο από τα λόγια, ο άνθρωπος αυτός, κατάφερε με το παράδειγμά του και τη μαρτυρία του να στηρίξει την παρακμάζουσα Εκκλησία σύμφωνα με το όνειρο του Πάπα Ιννοκέντιου του 3ου (Μπορούμε να παρατηρήσουμε αυτό το συμβολικό όνειρο, στις τοιχογραφίες του Giotto στην Ανώτερη Βασιλική). Εξάλλου αυτό ήταν η πρόσκληση του Εσταυρωμένου του Αγίου Δαμιανού όταν του αποκάλυψε: «Φραγκίσκο, – του λέει καλώντας τον με το όνομά του – πήγαινε, αποκατάστησε τον οίκο μου, καθώς βλέπεις, είναι όλος κατεστραμμένος».

Στο Συμπόσιο αναφέρθηκαν εκτενώς σε τέτοια παραδείγματα πρόκλησης και περιέγραψαν γλαφυρά αρκετές ζωές «δια Χριστόν σαλών», τόσο του παρελθόντος όσο και σύγχρονες, αναφερόμενοι στη μοναστική ζωή ως πρόκληση για την σημερινή εποχή και για τον σύγχρονο άνθρωπο.

Μεταξύ των εισηγητών ο Καθηγητής Μιλτιάδης Κωνσταντίνου αναφέρθηκε στο θέμα «Εκκλησία και κόσμος. Οι ετερόκλητες όψεις ενός αναπόφευκτου διαλόγου», ο κ. Μόσχος Γκουτζιούδης «Οι τρεις πειρασμοί του Χριστού και της εποχής μας», ο Καθηγητής Παναγιώτης Υφαντής «Δια Χριστόν σαλότητα και εξουσία. Η περίπτωση του αγίου Νικολάου του προσκυνητή», ο π. Stefano Cavalli αναφέρθηκε στο «ότι το μωρόν του Θεού σοφώτερον των ανθρώπων εστί. (Α’ Κορ. 1,25) Ο λόγος του Θεού ως πρόσκληση για μια εποικοδομητική αναμέτρηση με τον κόσμο», ο π. Guglielmo Spirito «ο Άγιος Νικόλαος ο Κύριε Ελέησον, μάρτυρας της καρδιακής προσευχής», ο π. Massimo Pampaloni «Οι δια Χριστόν σαλοί στη Δύση: ο Bartolomeo da Petroio τουπίκλην Brandano», ο Alceo Grazioli «ο φραγκισκανισμός ως πρόκληση», ο Αρχιεπίσκοπος Paolo Martnelli «η μοναστική ζωή ως πρόκληση χθες και σήμερα», ο Καθηγητής Cesare Alzati διερεύνησε το «ποια πνευματικότητα αντιτίθεται στους σύγχρονους φονταμενταλισμούς», η κα. Ελένη Οικονόμου αναφέρθηκε στη «Γερτρούδη, η πολωνή πριγκίπισσα στην ορθόδοξη Ρους. Μία πρώιμη εκδοχή οικουμενικής ευαισθησίας», η κα. Άννα Κόλτσιου «η μεταστροφή ως πνευματική κληρονομιά και σύγχρονο αίτημα», ο κ. Π. Παναγιωτόπουλος «μιλώντας για τη νηστεία σήμερα. Η μαρτυρία της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου» και ο κ. Νίκος Μαγγιώρος για την «Ορθόδοξη πνευματικότητα και δημόσιος χώρος».

Κατά την τελευταία ημέρα διεξαγωγής του 15ου Διαχριστιανικού Συμποσίου τελέστηκε για πρώτη φορά Ορθόδοξη λειτουργία στον τάφο του Αγίου Φραγκίσκου. Το ιστορικό αυτό γεγονός έλαβε χώρα το πρωί της Πέμπτης 30 Αυγούστου 2018. Στη λειτουργία έψαλαν φοιτητές και καθηγητές του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ., ενώ είχαν την ευκαιρία να την παρακολουθήσουν και αρκετοί επισκέπτες της Ασίζης. Στο περιθώριο του Συμποσίου οι σύνεδροι είχαν την ευκαιρία να επισκεφθούν σημαντικά μνημεία της ιστορικής πόλης, αλλά και να θαυμάσουν στη βασιλική του Αγίου Φραγκίσκου τη ζωή και το έργο του Φραγκίσκου, όπως το αποτύπωσαν μερικοί από τους σημαντικότερους ζωγράφους της πρώιμης Αναγέννησης, όπως ο Τζιόττο και ο Τσιμαμπούε. Συγκλονιστική υπήρξε επίσης η επίσκεψη που πραγματοποιήθηκε στις έγκλειστες Κλαρίσσες μοναχές, στο πρώτο μοναστήρι που ίδρυσε η Αγία Κλάρα, όπου μία νεαρή μοναχή μίλησε στους συνέδρους για την μοναχική τους εμπειρία και την μαρτυρία που δίνουν με τη ζωή και την προσευχή τους, μέσα στο σύγχρονο περιβάλλον που ζουν.

Το συνέδριο ολοκληρώθηκε το μεσημέρι της ίδιας ημέρας με μεγάλη επιτυχία και το ραντεβού της επόμενης συνάντησης ορίστηκε το 2020 στη Θεσσαλονίκη.

Ακολουθεί η εισήγηση του Αρχιεπισκόπου π. Ιωάννη Σπιτέρη ΕΔΩ

Comments are closed.